Suscríbete por email!EL DEBATE SOCIOLINGÜÍSTICO ESTÁ EN LOS COMENTARIOS A ESTE POST
Sobran palabras para hablar de este tema de las lenguas autóctonas (si se tienen que morir que se mueran), y los datos que reproduce la prensa u otros anexos o los de las organizaciones en lucha por nuestra lengua, son una muestra entre muchas posibles de hasta qué punto la derecha más extrema ha deformado la realidad lingüística y ha conseguido éxitos en el conjunto de la derecha y en buena parte de la izquierda central. Una muestra de hasta qué punto intereses ajenos a la forma en que hoy las organizaciones internacionales cuidan (y ordenan cuidar) las lenguas campan a su aire en este país en el que no importa que se mueran las lenguas porque ya se destrozó la costa y no pasó nada y es posible la liquidación del territorio siempre que se haga a beneficio de unas docenas de desalmados que nunca pagarán por este destrozo generalizado. Eso si, con el mismo morro con el que se destroza el país y se destruye su paisaje y sus viejas lenguas, con el mismo morro se moviliza a la opinión con un “España se rompe” que es la expresión de un inmenso cinismo: ustedes la rompen, ustedes son los separatistas, que decía el bueno de Castelao. Pero todo ese destrozo no conduce a nada sobre lo que se pueda edificar nada: apenas conduce a un país en ruinas simbólicas y reales. Mala cosa.
Fermín:
Debido a la impericia de los realizadores del 2º Mapa Sociolingüístico de Galicia, los datos no se pueden comparar con los del primero, como hace Callón. Exculpo a los realizadores, un grupo de becarios bienintencionados a los que nadie se preocupó de formar debidamente (pero no exculpo al director, un “sociolingüista autoproclamado”, que no es lo mismo que self-made: para esto último hay que estudiar).
No sólo son diferentes las edades comprendidas en las muestras (como señala el reportaje de El País). Son diferentes también las procedencias de los informantes (del segundo se excluye el ámbito rural propiamente dicho), y sobre todo, son diferentes las opciones de respuesta en preguntas clave. La supresión de categorías intermedias acumula hablantes en el castellano.
Callón lo sabe, me consta, pero en estos momentos le viene bien agitar. Es una actitud comprensible, aunque tramposa, claro.
Desenganádevos, ningún galego elixe libremente falar español, só o fai baixo ameazas ,coaccións,intimidacións…só os galegofalantes facemos a escolla libérrimamente, con vontade autónoma, con total independencia
Poñámoslle acento galego a “liberrimamente”, que a nosa fala non ten dous por palabra como outras máis cantarinas
Vede como ata na lingua se trasloce a nosa personalidade máis sobria, máis austera, máis ascética
Después de leer el comentario anterior se me ha sacado un peso de encima. Sin las trampas de la encuesta y la impericia de los realizadores podemos triplicar el número de jóvenes que hablan la vernácula y quintuplicar la de sus abueletes. Al final las ciudades acabarán siendo el reducto del gallego. Me gusta este blog por su racionalidad y uso de datos, que como todos son interpretables, pero ¿Hacen falta encuestas pare ver como una lengua reduce su presencia cotidiana o tenemos que echar mano de la ciencia para salir de nuestro error?
Mauro: sin contar la impericia y la agitación, ¿cuál crees tú que serían os resultados reales de la encuesta?
Mauro, no tengo ni idea de la metodología, y deseo profundamente que sea incorrecta porque los datos que se muestran son irreversibles, prácticamente.Callón lleva muchos años peleando por esto y tiene mis respetos. Tu también. No es un problema personal
Non sabía que Collón levase tantos anos na mesa redonda, está ben conservado para o tempo que ten, en Galicia o único certo son os enquéritos
Envío la traducción del artículo de Pablo Gamallo en vieiros.com
SOBRE EL DECRETO DEL GALLEGO EN LA EDUCACIÓN
Pablo Gamallo (www.vieiros.com)
http://www.vieiros.com/columnas/opinion/708/sobre-o-decreto-do-galego-no-ensino
Como muchos de vosotros, supongo, llevo varios meses discutiendo y tejiendo argumentaciones sobre uno de los temas estrella de la reciente campaña electoral, expresamente el Decreto 124/2007 que regula el uso del gallego en el sistema educativo. Reconozco que, como suele acontecer en estos casos, hablaba y argumentaba sin haber leído el decreto. Ayer mismo, con ayuda de San Google, decidí leerlo y compararlo con su predecesor, el Decreto 247/1995, redactado y aprobado en la era del fraguismo. Siempre pensé que eran más o menos parecidos. Pues no, estaba engañado. No son parecidos, son básicamente idénticos. “Cuspidinhos”. Se podría hablar incluso de plagio. Con respeto a la educación infantil, el nuevo decreto no cambia nada el anterior: en ambos, se respeta la lengua materna de los niños. En la educación primaria, los dos decretos obligan la impartir hasta tres materias en gallego, en cuanto que en educación secundaria, el número de las materias obligatorias en gallego asciende a cuatro. La única diferencia real es que en el decreto de 2007 todas las materias impartidas en gallego, tanto en primaria como en secundaria, son troncales, en cuanto que, en el decreto anterior, las materias galeguizadas son dos troncales y dos optativas. En términos prácticos, todo es igual excepto que ahora se imparten en gallego las matemáticas y la educación para la ciudadanía, en vez de dos optativas sin especificar. Por descontado, hoy día el Partido Poular y asociaciones como Galicia Bilingüe les gusta emplear el término “imponer” para describir las regulaciones de uso de la lengua en el sistema educativo. Sin embargo, sólo emplean este término cuando quién regula no es el Partido Popular. En los dos decretos, se usa constantemente la expresión impessoal “se impartirá en gallego la materia de…”. Nunca nadie hasta hace bien poco consideró que esta expresión significaba lo mismo que “imponer el gallego en…”. Sólo se llegó la tal conclusión cuando el gobierno cambió. Sutilezas del lenguaje.
Una vez hecho este primer análisis, surge una cuestión evidente: era preciso redactar un nuevo decreto para no cambiar, esencialmente, nada? La política tiene dos vertientes: la gestión y los gestos. Cuando hay ideas y proyectos, la política es gestión. Pero cuando las ideas y proyectos están paralizados por el miedo a perder apoyos de los simpatizantes o porque no se quiere afligir al enemigo, queda entonces como último recurso “hacer un gesto”. La aprobación del Decreto 124/2007, pienso yo, es un simple gesto. Sirvió para que los simpatizantes nacionalistas creyeran que el Bipartito movía ficha en el área de política lingüística y, a la vez, intentó servir, por su moderación, para mantener callados a los sectores de la derecha que, por cierto, participarom en su redacción. Sin embargo, algo nuevo aconteció. Galicia Bilingue, El Mundo y La Cope comenzaron a hablar de imposición y de libertad y a mucha gente le gustó ese discurso. En realidad, el discurso de Galicia Bilingüe no sólo entra en confrontación con el decreto de 2007, sino también con el anterior de Fraga y aún con la Ley 3/1983 de normalización lingüística. Pero, el Partido Popular de la Galicia entró en el debate y se situó al lado de los que quieren abolir la Ley. Muchos de sus líderes fueron a la manifestación abolicionista de Santiago de Compostela. Sin embargo, hasta hoy, Núñez Feijóo no ha hablado explícitamente de abolir la ley, pero sólo de abolir el último decreto (que es básicamente el de Fraga). Varias preguntas sin respuesta (aún) comienzan a flotar en el aire: ¿contentará con eso a los abolicionistas sedientos de mucho más? ¿Que medidas en concreto van a tomarse?
Por ahora, sólo sabemos que el nuevo presidente electo va a cumplir una de sus promesas electorales, en concreto la derogación del decreto de 2007. Si esto significa que va a volver al de 1995, no hay ningún problema, pues son iguales. Si eso significa que va a proponer un nuevo decreto, entonces tendremos que aguardar para poder analizarlo y validar su aplicabilidad. Ahora bien, si derogar el Decreto 124/2007 significa que no va a haber ningún instrumento de desarrollo de la Ley de Normalización de 1983 para su aplicación en la enseñanza, entonces la situación puede cambiar considerablemente. En este último caso, se dejaría en mano de las escuelas e institutos la aplicación de las estrategias necesarias para cumplir la Ley, es decir, serían los centros de enseñanza los responsables de definir de manera ad hoc las normativas internas de uso de la lengua en el centro. Sólo de esa manera podrían asegurar, como regula la ley, que todos los ninos y niñas, al finalizar la enseñanza obligatoria, tuvieran la misma destreza lingüística en las dos lenguas. No es difícil darse cuenta que esta alternativa haría ineficaz y caótico el desarrollo de la Ley en la enseñanza. Por último, existe también la posibilidad, aún si muy remota, que el gobierno de Fejóo tome en cuenta las reinvindicaciones de Galicia Bilingüe y anule la misma Ley de Normalización, de manera a permitir que los padres escojan la lengua en la que quieren escolarizar a sus hijos. En realidad, esto no es nada nuevo. Se trata de poner en práctica el modelo Vasco, un modelo desarrollado desde hace más de veinte años por el Partido Nacionalista Vasco.
Frente a la ya más que probable anulación del decreto de 2007 por parte del futuro gobierno de Feijóo, yo propongo la siguiente estrategia de acción: En el plan teórico, es posible argumentar que el modelo más apropiado para garantizar la plena calificación en las dos lenguas es el modelo catalán de immersión lingüística en la lengua minorizada, pero, siendo prácticos, en el plan de la realidad socio-política de Galicia, tendremos que conformarnos, como mínimo, con la vuelta a la legalidad del decreto de Fraga de 1995. Esta vuelta al fraguismo debería acompañarse por una estrecha vigilancia, por parte de los actores sociales (la Mesa, sindicatos, asociaciones de padres y madres, etc.), del grado de cumplimiento del decreto. Si el grado de cumplimiento no fuera satisfactorio, entonces se podría pensar en estrategias más novedosas. Estoy pensando, expresamente, en la estrategia de apoyar las posturas de Galicia Bilingue y su objetivo último que consiste en la implantación del modelo Vasco. De esta manera, garantizaríamos que, por lo menos, una minoría de niños y alumnos pudieran beneficiarse de una immersión real en gallego. Sería un último recurso a la desesperada, lo reconozco. Pero, frente a un gobierno y a una mayoría de gallegos que sólo les preocupa que sus hijos e hijas estudien “como Dios manda” en español, la única solución para garantizar una educación en gallego de calidad es segregar e intentar dar vuelta a los valores y prejuicios que aún hoy imperam. Esto quiere decir que, a medio y largo plazo, sería preciso disponer de una enseñanza en gallego altamente calificada y asociada a las élites bilingües del país, frente a un modelo en español de “paletos” monolingües. Esta situación llevaría, como ocurre hoy en el País Vasco, a que los padres y madres del futuro rechazarán escoger el modelo fracasado del monolingïismo de Galicia Bilingüe.
Parece que por mucho que uno mida sus palabras, nunca es suficiente; siempre queda abierto algún resquicio para la mala interpretación. Procuraré esmerarme.
Le aclaro a Nicolás que yo no he hablado de trampas de la encuesta, sino de la “actitud tramposa ” de un interpretador que compara cosas que sabe que no son comparables.
Lo de la impericia, pues ¡qué le vamos a hacer, si nadie les enseñó debidamente! Pero una de las muestras más patentes de tal impericia es precisamente haber diseñado el segundo mapa de forma que no resulte comparable directamente con el primero. A ver si algún día cuento los entresijos políticos (con gobierno del PP) que llevaron a la exclusión del Seminario de Sociolingüística de la RAG de lo más valioso que tenía.
Para Antolín Pico: si dispusiera de los archivos para hacer mis propios cruces controlando debidamente ciertas variables, sabría algo más. De todos modos, hay que tener en cuenta que en 1992, en el grupo de 16 a 25 años en las ciudades, había ya tan pocos jóvenes cuya lengua habitual fuese sólo el gallego o más gallego que castellano, que ya no quedaba mucha “materia prima” para nuevos descensos. En A Coruña, por ejemplo, eran el 9′8% (3 + 6,8), y por el estilo o peores en Vigo, Ferrol, y la parte propiamente urbana del municipio de Pontevedra. Eran algo mejores en Orense y Lugo, y mejores todavía (aunque no buenos) en Santiago.
Provisionalmente, a la vista de los datos que destaca hoy la prensa, y con las debidas cautelas, yo diría que la situación en las ciudades ha variado poco de 1992 a 2004. Pero los medios y la Mesa la presentan como si hubiera variado mucho.
Fermín: ya Murguía había anunciado la muerte inminente del gallego, ¿recuerdas? “Amanecen para el gallego días de verdadera desgracias” etc. Han pasado más de ciento treinta años desde estas palabras…. y ahí sigue el gallego. Lo que sí se acabó hace tiempo (si es que alguna vez existió) es la Galicia monolingüe; y por ello son arriesgadas las políticas lingüísticas que parten de (o buscan conseguir) la homogeneidad.
Mil gracias , Álvaro, lo enlazo a partir de ahora
Mauro, creo en tus saberes y buena fe, no tanto en los encuadres que pones a las cosas. Hemos perdido muchas lenguas en Galicia, la úlltima es este romance tan querido que se nos va. Solo una cosa te puedo decir, y que me angustia particularmente: no será gratis, estas cosas no son gratis. Y hay que evitarlo. Galicia vivirá en su lengua o morirá por enésima vez. No existió la Galicia monolngüe? Eso es abssurdo, sin más. Hasta hace poco tampoco existían los celtas, y ahora dónde se esconden los que lo negaron tantos años?. Nadie lo niega en el area internacional. Nadie puede creer esa duda que introduces, aunque no te falta razón en algún punto: con quién pudo convivir el gallego durante algún tiempo?
Tamén o dixo Alonso Montero nos primeiros 70 en “Informe dramático sobre a lingua galega, mais se onte tivemos o galegoportugués das cantigas mañá de seguro á vir outro dialecto que sen falar non habemos quedar
Probando…probando…si?…eih…un …dous…tres…vai ou non vai, son eu ou é da liña?
Bilingüe, es de nacimiento o te caiste en la pota del caldo?
Vai ser que non
A pócima máxica dos resistentes galaicos
Ese unto e as nabiciñas fórrannos o peito nas longas e crúas noites de inverno, xa poden xiar chuzos de punta que nós estamos tan quentiños
Fermín, reconozco tu habitual estilo contundente, tras tantos años… y lo agradezco. Pero creo que los discursos catastrofistas hacen daño. No sólo lo creo yo. Te cito del Plan Xeral de Normalización:
”
O discurso da morte da lingua pódese xustificar como válido para a alerta social, pero é unha terapia moi perigosa.
[...]
A fortaleza da lingua galega é sorprendente.
[...]
¿Como é posible que toda a sociedade teña a sensación contraditoria de que se fala máis galego ca antes pero, simultaneamente, que a nosa lingua vai perdendo posicións?
[...]
O segundo gran problema é a perda de galegofalantes. A obxectividade obriga a situar esta perda na súa xusta proporción. Se comparamos os datos do Censo de 1991 cos do 2001, vemos que a nosa lingua, con pequenas oscilacións, mantén a súa solidez.
[...]
Se non se perde o sentido da proporción, hai que afirmar que o galego, con todos os seus problemas, en termos globais, é nestes momentos unha lingua solidamente asentada nunha sociedade que hai cincuenta anos aínda era maioritariamente rural, pero que xa vive na urbanidade e na globalización.”
Etc. etc.
Dejemos a los celtas, que no pintan nada en esta discusión (y que en la arqueología y la lingüística internacionales suscitan todavía controversias apasionadas: la última, admirable, de la mano de un lingüista, Mario Alinei; su “teoría de la continuidad” bien merece que se le dedique un rato).
Viniendo a tiempos más próximos (pues en esto de las lenguas mil años no son nada, y los reajustes derivados de la expansión del latín no han terminado todavía), la Galicia monolingüe es una forma de imaginar una parte de nuestro pasado (reciente), y no una verdad incontrovertible, pues pocas hay en este tipo de asuntos.
É o que pasa, acostumados a Hormigueros, Buenafuentes, Wyomings… estrágase o sentido do humor
Imos ter que concluir en que cántos máis planeamentos, máis promocións, máis fomentos …institucionais do galego menos se fala, xa dixo Alonso Montero que ese rexistro litúrxico ao que se conduce o galego faino cada vez máis excluinte, reduccionista, minoritario
Mauro, lo sorprendente es tener que esperar a que la entierren para después tocar el birimbao. Reconozco tu estilo en todo, y es excelente. La verdad es que la situación es lamentable y se intenta empujarla por los acantilados dce la historia, mientras mueren otras cosas no menos importantes. Debemos aceptarlo, al parecer, o esperar al Santo Advenimiento. Te ruego que pongas lo mejor de tu saber y entender al servicio de la defensa de nuestra lengua.Lo importante no son tus disidencias con Callón o Monteagudo,lo importante es salvar nuestro patrimonio, es muy importante. No hay catastrofismo alguno. Nos criamos en Santiago donde entonces, salvo los niños de los colegios, la mayoría de la población, en estado libre (sin marcaje) hablaba gallego.y así lo aprendimos tu y yo. No me tranquilizas ni me convences. Como sociólogo ya he dado el RIP a unas cuantas cosas, muchas. Algunas de ellas no debieron desaparecer nunca.
Boas!
Pode calquera discutir criterios metodolóxicos do Mapa Sociolingüístico (eu o primeiro, e así o teño feito, tanto oralmente como por escrito, aínda que tería as miñas diferenzas con Mauro, que non veñen ao caso).
Porén, como é sabido, A Mesa o que fai é presentar uns datos e unhas conclusións literais que figuran neses estudos, elaborados por unha entidade de prestixio como é a Real Academia Galega e financiados pola principal institución de autogoberno, a Xunta. A Mesa fai esa presentación porque nin quen os elaborou nin quen os pagou tivo a ben facelo. Perante iso, pódese disparar contra o mensaxeiro ou seguir a táctica da avestruz, mais non vexo eu que ningunha desas vías sexan moi construtivas.
Aquí hai un dedo que sinala á lúa e non podemos pararnos no dedo, máxime cando todos os outros estudos realizados sinalan a mesma tendencia en picado na transmisión e no uso. Todos; por exemplo, as enquisas do IGE ou os censos de poboación e vivendas: http://www.amesanl.org/biblioteca/200308_informecenso.html
O problema non é como se cruzan as variábeis ou como se selecciona a mostra, senón que, fronte ás campañas demagóxicas e potentísimas de “la imposición del gallego”, todos os estudos, sen diferenza, sinalan o contrario.
Unha forte e animosa aperta!
Carlos
PS: Sen entrar máis en cuestións metodolóxicas, que confronte o volume de usos de 1992 co de 2004 verá que se comparan os mesmos tramos etarios.
PS2: Grazas, “bilingüe”, por dicir que me conservo ben. Faise o que se pode
Entrou? Ou é problema do ordenador ou o fallo é da liña porque hoxe non hai maneira
Máis ben isto semella o canto do cisne, unha loita ridícula contra o que non ten remedio, non saber aceptar que todo ten un principio e unha fin, facer dunha lingua o volkgeist romántico, do seu uso unha discriminación maniquea, da súa preterición unha amputación dun órgano vital, establécense discusións bizantinas sobre a agonía que nada minguan o desenlace final, xa é escarnio que de volta da matraca dos séculos escuros e demais noites empedradas vaia ser que na divinizada democracia se esbarroen todas as previsións optimistas.
Collón, o que nos conserva é a nosa gastronomía, os caldos e o microclima.
El enlace al que nos remite el comentario de Carlos Callón contiene un análisis hecho por la Mesa (no sé si por él personalmente), en el que se comparan los datos del censo de 2001 y los del de 1991; y de esa comparación se deduce la catástrofe inminente. Pero analizando esos mismos datos, el Plan Xeral de Normalización llega a conclusiones muchio menos alarmistas, hasta el punto de exclamar:
“Quen lles dera a outras linguas non oficiais nos seus respectivos estados que estes fosen os seus peores datos!”
¿Y cuáles son estos peores datos a los que se refiere la exclamación? Cito de nuevo:
“A súa formulación máis crúa é: entre un 15 e un 27% dos rapaces menores de dez anos que viven en núcleos estritamente urbanos nunca falan o galego e entre un 10 e un 20% chegan mesmo a non sabelo falar. A comprensión, en cambio, nunca baixa do 97%.”
Antes de nada, debo aclararlle ao Fermín que eu non teño discrepancias coñecidas co colega e sen embargo amigo Mauro Fernández sobre o asunto que estamos a tratar. É máis, concordo plenamente coa súa crítica
ao traballo da RAG-2004, e aproveito para subliñar, unha vez máis, o excelente traballo que fixo
no MSG-1992. Síntoo, Carlos (Callón), pero a MNL utilizou a comparación de datos entre dous traballos que non son en absoluto comparables: MSG-1992 e RAG-2004. Doutra banda, nas conclusións da Mesa deslizáronse erros grosísimos como, só por poñer un exemplo,
a comparanza dos datos sobre lingua inicial, cando en RAG-1992 só se daben tres opcións de resposta (as lóxicas, por certo): Galego, as dúas, Castelán (deixo fóra ‘outras’, que non vé4n ao caso); mentres que en RAG-2004 (incomprensiblemente, para min) se dan catro: (Só) galego, Máis galego, Máis castelán e (só) Castelán. Cando se dí que a lingua inicial caeu dun 60% ao 20% (cito a nota da Mesa), estase a comparar os resultados da resposta ‘galego’ de MSG-92 con ‘(só) galego’ de RAG-2004. Que pasa cos que en 2004 declaran ‘máis galego’. Absurdamente, no estudo da propia RAG; estes son sumados cos que delararan ‘máis castelán’ para crear un grupo de ‘as dúas’, e comparalo con MSG-1992. Non fai falla ser sabio para decatarse de que isto é totalmente inaceptable. Outra nota máis, para non cansar:
na enquisa de 1992, entrevistábase a maiores de 16 anos, isto é, xente nacida de 1976 para atrás, na de 2004 a maiores de 15 anos, isto é, nacidos de 1989 para atrás (por tanto, que adquiriron a súa primeira lingua non despois dos primeiros anos 90: como se poden deducir deses datos conclusións sobre a política lingüística en Galicia na década dos 90 e na de 2010 ??? Francamente, un disparate.
En resumo, fai moi ben a Mesa en alertar a opinión pública sobre a situación do idioma,
e esixir aos poderes públicos que o protexan, e mobilizar á cidadanía, etc.,
pero iso non é incompatible, senón todo o contrario, cun mínimo de rigor.
Con respecto á enquisa da RAG-2004 non vou engadir nada ao dito por Mauro.
Henrique, que as cousas que dis sexan certas e que todo se faga ben. Non teño as matrices de datos en non podo falar. Creo que ese datos deberían ser públicos (como fai o CIS) e así podería entrar no debate. Sen iso pouco se pode dicir- No que dis parece correcto e é absurdo non preparar as enquisas para a réplica e a comparación, e isto semella cousa de xente pouco informada destas cousas. Quizais a boa fe os salve do Inferno, pero un pouco de Purgatorio é preciso. Apertas. F
Nin eu teño discrepancias coñecidas con Henrique Monteagudo. A única vez que o mencionei neste blog foi para apoiar o meu punto de vista.
Pues todo claro, gracias por participar y dar altura a este rincón que quiere ser útil. Salud a todos. Salud y ciencia, claro.
“A figura 2.2 amosa unha caída de 30,6 puntos (do 51,2% no MSG-92 ao 20,6% no MSG-04) na porcentaxe de galegofalantes iniciais correspondentes ao tramo de idade considerado [6[. Fronte a este retroceso do galego, a proporción de castelanfalantes iniciais medrou 22,6 puntos (do 13,6% no MSG-92 ao 36,2% no MSG-04).
___
[6] É necesario ter sempre presente que a diferenza metodolóxica dos ítems utilizados
obriga a interpretar as comparacións coa cautela necesaria. Non obstante, a forte
diferenza abonda para ter moi en conta a dimensión do fenómeno”.
(MSG 2004, p. 34)
http://www.udc.es/snl/documentospdf/LinguaInicial.pdf
Nesta páxina non falan ben de vos/nos:
http://chuza.org/historia/para-quem-e-que-espana-racha/
Quizais alguén pense que hai que deter calquera debate con babecadas. Non van pasar.
Olá Fermín,
Desculpa a minha intromissão e a minha ignorância, que eu pouco sei de números. Mas não me parece tão evidente que não se podam comparar dados (sim, “com cautela”, como diz o M.S.G.-04) e que não se podam obter umas aproximações ao descenso da transmissão intergeracional do galego, que é o que está em jogo. Também a opção “As duas” sobre língua inicial no M.S.G.-02 era indeterminada.
A tendência de substituição parece-me claríssima. Para vê-la, esqueçamos as respostas sobre o galego, e também as opções intermédias: Se nos focamos no aumento de “Só castelhano” como lingua inicial, mesmo excluindo de ambos inquéritos as opções “As duas” ou “Mais castelhano”, passa-se dum 13% a um 36%. Isto é um aumento de quase +200% (por cada criança que em 1992 aprendia espanhol como único idioma, em 2004 há 3). E isto tem de vir de algum lugar ;-).
Não digo que esta progressão deva ser constante, ou em 12 anos mais se daria o absurdo de 36x 3 = 108% ;-). Mas a perda do galego como único idioma inicial (o correlato do aumento do espanhol como único idioma inicial) é evidente, mesmo (repito) se desconsiderarmos as opções intermédias.
O mesmo acontece se revisarmos as cifras sobre o âmbito de aquisição do castelhano por faixas de idade, que estão nas tabelas do final. Quanto mais jovem, mais baixas são as cifras da opção “Na escola” e mais altas “Na família”. Com o galego, acontece o contrário: quanto mais jovem, mais altas as cifras de aquisição do galego “Na escola” e mais baixa “Na família”.
Saúde!,
-celso
Correção: Quis dizer: “Também a opção “As duas” sobre língua inicial no M.S.G.-92 era indeterminada”, claro. Desculpas.
Gracias, Celso, eu estou mais como garda de tráfico. QUizais Mauro ou Henrique ou Callon teñan algo que dicir. Explicar tamén que este blog vai, pola miña parte, en castelán porque é un blog madrileño que naxceu para Madrid pero que coas galegas (elecciíons) espallouse pola Terra, e eu feliz. Saude
Ben, eu só fago un par de preguntas:
1) Xa teño claro que a Mauro Fernández non lle gusta o MSG-04. Tamén está claro que é porque o botaron da equipa que o realizaba (xa postos, que conte os detalles, que temos curiosidade). O que non está claro é se tamén o botaron da Mesa. Por que esa insistencia en responsabilizar á Mesa ou a Callón de facer unhas comparacións que fai o propio MSG-04? Mauro, xa che deixaron por aí a ligazón ao pdf que colgaron na UDC, non tes que mercalo, pero se lle botas un ollo verás que en cada apartado hai unha gráfica comparando os datos das dúas edicións do mapa. Se hai erros, por suposto, a culpa é dos bolseiros :), e de Manolo González. Pero non vexo que pinta a Mesa nas cuestións metodolóxicas do Mapa.
2) O anterior tamén é aplicable ao querido Henrique Monteagudo. Sinceramente, dun profesor universitario (a pesar de que meta vostede erros lingüísticos como “sen embargo” para disimular tal condición, e a de responsable da sección de lingua do Consello da Cultura Galega) un esperaría que lese os libros que critica. Sobre todo cando os critica como especialista na materia, queda un pouco feo que non se moleste en ler máis que a nota de prensa da Mesa. Unha dúbida, por que se nega vostede a chamarlle Mapa Sociolingüístico de Galicia ao MSG-04? Por non mancillar o bo nome da edición do 92? Tamén é claro que vostede prefire os datos da enquisa do IGE, segundo lin estes días na prensa, que son os fiables (que vostede teña un libriño analizando eses datos non ha ter nada que ver). Mais as conclusións, son tan diferentes?
3) Tivemos uns meses movidos e polémicos coa cuestión da lingua (xa se enterarían que nos últimos anos nos estiveron impoñendo o galego…). Dixeron vostedes algo sobre os erros metodolóxicos que sustentaban esa repetida afirmación? Dígoo porque vostedes son os dous mellores sociolinguistas de Galicia (e dos estudados, non dos autoproclamados, como ben diferencia Mauro referíndose a Manolo González). Dígoo porque eu non lembro ningunha declaración pública advertindo do erro desa interpretación (nin sequera da sección de lingua do Consello da Cultura Galega…). Que non lles pareza mal, pero eu xa non sei se é que non dispuñan de datos fiables sobre o perigo real que corre o español na nosa comunidade, ou que vostedes só abren a boca para defenderen os seus traballos ( no duplo sentido, enténdase: publicacións, estudos, teses + postos de traballo).
Y lo digo sin acritud.
PS. Fermín, parabén polo blog, pero non me critique Chuza (a xente que comenta alí é outra cousa), que grazas a ela dei con este debate.
Pásolle o debate aos afectados. O debate científico está moi ben, as acusacións de intenciónss están moi mal. Polo tanto é bo non andar con esas cousas, que son parte dun xeito de entender as cousas ben nefasto e que ten a consecuencia de estragar a posibilidade do traballo unitario e positivo. Nótase en Galicia a falta dunha certa autioridade no campo da esquerda, bastante emputecido (sorry) polo que vou vendo. Moito provocador, moito pánfilo de narvaez e moito atrasado de mente, esa é a verdade. Reconstruir unha certa fronte de progreso vai custar deus e axuda e algo mais. En fin…saude
Eu só queria lembrar, porque é de justiça, que o professor da USC Modesto Rodríguez Neira, coordenador deste volume do MSG-04, também foi co-coordenador do MSG-92.
[...] resaltar os datos que a el lle interesan. Só hai que ler o que opinan algúns sociolingüistas noutros foros sobre as comparacións que establece Callón entre os dous Mapas Sociolingüísticos para elaborar [...]
Caros amigos, eu non vou entrar en cuestións persoais,
nin irme aos biosbardos. Só unha nota: chamo RAG-2004 así por razóns de claridade
e porque de ningunha maneira é un Mapa Sociolingüístico de Galicia (e de aí boa parte
das confusións: se se presentase como o que é, un estudo sobre a poboación entre 15 e 54
anos do medio urbano, quedaría estupendamente, e estariamos falando doutra cousa.
Vou aos datos, engadindo e precisando o que xa deixei dito.
Unha proba máis da non comparabilidade dos inquéritos, agora non por culpa da formulación das preguntas, mais, moito peor,
pola composición das propias mostras, dánola o dato de lingua inicial, que como sabemos é invariable
(a lingua en que se aprendeu a falar é a mesma ao longo de toda a vida). Vexamos o que acontece cando cruzamos esa variable coa idade:
Segundo o MSG-1992, dos enquisados nados no período 1947-56, o 61,8% teñen o galego como lingua inicial; segundo RAG-2004, dos enquisados nados entre 1950-59, teñen como lingua incial galego o 30, 8%,
e se lle sumamos máis galego, o 48,7%. Obviamente, ou ben a mostra RAG-2004 está escorada cara ao castelán, ou ben MSG-1992 está escorada cara ao galego. Pero a segunda merece máis confianza,
dados o tamaño e composición da mostra (ademais da propia verosemellanza dos datos, claro). A favor deste xuízo, podemos citar o IGE-2003, que no grupo dos nados entre 1948-1957,
dá un 56,9% de falantes iniciais de galego, dato móito máis próximo ao MSG-1992 cá RAG-2004 (tendo en conta que os cortes de idade non son exactamente iguais).
Na seguinte cohorte etaria, os nados no período 1957-66, MSG-1992 dá 50,7% de falantes iniciais de galego, no IGE-2003 a cohorte máis próxima (1958-67) dá 46,7%; pois ben, RAG-2004
no corte 1960-69 dá 22,5% (38,9% se lle sumamos máis galego). Queda contundentemente claro que RAG-2004 parte dunha mostra moi diferente aos outros dous traballos,
e que estes dous son sen dúbida máis representativos da realidade global de Galicia. En conclusión, RAG-2004 non é comparable con MSG-1992, pois está moi escorada cara ao castelán.
De feito, segundo os datos do propio traballo, e independentemente
da cuestión da representatividade da mostra para o conxunto de Galicia
(e por tanto da fiabilidade das porcentaxes concretas),
confírmase a freada da perda do galego nas últimas décadas, tanto como lingua inicia coma canto lingua habitual.
* Como lingua inicial:
galego + máis galego 28% no grupo de 25 a 34 anos, 28,7 % no grupo de 15 a 24 anos (vol. I, p. 53)
o que significa un incremento do 0.7%, pouco en dez anos, pero non é unha perda e invirte a tendencia anterior, e en todo caso é contrario ao que se transmite nos medios.
Lembremos que en IGE-2003 tiñamos 36,3% de galego-falantes iniciais no grupo de 26 a 35, 33,9% no de 16 a 25 e 33,3% no de menores de 16, e de aí deduciamos unha freada
case completa na perda de galego-falantes iniciais.
*Como lingua habitual:
só galego + máis galego 31,0% no grupo de 25 a 34 anos, 29,4% no grupo de 15 a 24 anos, (vol II, p. 67).
o que é unha perda, pero moi pequena, en absoluto catastrófica, pode que algunhas persoas castelán falantes adopten o galego como lingua habitual a partir dos 25 anos.
Ademais, é de notar que en cada un dos dous grupos o galego ten máis presenza como lingua habitual do que como lingua inicial. Isto significa que algúns castelán falantes iniciais
acaban sendo galego falantes habituais.
Doutra banda, RAG-2004 confirma un dato que apuntabamos en IGE-2003, isto é, o incremento tendencial do monolingüismo en galego:
segundo RAG-2004, do 11,8% no grupo de 25 a 34 anos, e 12,4% no grupo de 15 a 24 anos; segundo IGE-2003, 27 % no grupo de 16 a 25, e 28% no de menores de 16 anos.
A min son os datos e as intrepretacións que me saen, e non teño ganas nin tempo
de amolar persoalmente a ninguén con elas. Se alguén ten datos ou interpretacións
para contrastar con elas, son todo oídos, pois nestas cousas eu veño a aprender.
Graciñas, Fermín, por ofrecer este foro.
É precisamente por afirmacións do MSG 2004 como a que alguén copiou aquí, que o Seminario corre o perigo de malgastar en pouco tempo o prestixio que acadara entre os especialistas.
Deixo a un lado os aspectos persoais das preguntas de Antón (equivócase e moito), e paso ao que creo que é o miolo do seu comentario. ¿Por qué exculpo aos bolseiros que fixeron o traballo? Pois porque os erros son só iso, erros, producto da impericia, como xa dixen. Apréndese e xa non se repiten. ¿Porqué critico á MNL? Pois porque entendo que estaba ao tanto da non comparabilidade dos datos.
Xa en novembro de 2007, dous sociolingüistas (Anxo Lorenzo e Fernando F. Ramallo) publicaron en La Voz de Galicia un artigo sumamente crítico e acertado, sobre o novo MSG. O título dese artigo era “Comparar o incomparable: o galego non está no peor momento da súa historia”. Semella imposible que a xente da Mesa non lera ese artigo, e por iso digo sabían que os datos dos dous traballos non se poden comparar do xeito que se fai (e en casos como os da táboa citada aquí, nin sequer con cautela: a comparación é un sinsentido).
Non leron na Mesa ese artigo? Esquecéronse del? Pois que o digan, e nese caso eu retiro o que dixen, que tampouco é tan grave (nin son tan insistente, Antón, esta intervención, que desexaría fose a última, é consecuencia das súas preguntas). Parece que ninguén se decatou de que tamén dixen que me parecía comprensible: unha das funcións máis obvias do presidente da MNL é dar caña (e, consecuentemente, recibila), aínda que como ben dixo Monteagudo, mellor cando se fai con rigor.
De momento, do comentario deixado aquí polo lo presidente da Mesa parece desprenderse que estaba ao tanto destes problemas, pero que considera que son “pecata minuta” ante un dedo que, como o seu, está a sinalar a lúa. Non coincido: son problemas importantes dos que se deriva que a lúa anda por outro sitio.
A miña intención era alertar ao mantedor deste blog sobre certas deficiencias na construción duna suposta “verdade cuantitativa”. ¿Por qué? Pois porque é un sociólogo experto, acostumado a lidiar cos aspectos técnicos deste tipo de sondaxes, e porque sempre fun admirador e amigo seu. Ese obxectivo está cumprido. Pero non pretendía entrar a debater urbi et orbe, e menos aínda cos meus veciños (que sempre me teñen á súa disposición para aclararlles todo o que queiran sobre estes complexos asuntos dos estudos sociolóxicos cuantitativos).
Así que maraming salamat sa kayong lahat (vaia, parece que unha das dimensión da miña identidade asomou onde non debía: dicía que grazas a todos vós).
Como este post desapareceráa cuando se abran otros, le doy una existencia permanente en la columna izquierda o índice del blog. Saludos a todos, es un gran debate.
Não preciso nenhum mapa nem sociolinguístico nem não sociolinguístico. Abro os olhos, bastaria um e vejo:
1.- No ensino, com imposição ou sem imposição, incumprem-se todos os decretos, desde o primeiro de 1983.
2.- Também no ensino o galego empregado por quase todos os professores é “deleznable”, que diria o outro. Face a línguas bem feitas (ou que assim aparecem aos rapazes), como a inglesa e a castelhana, o galego que têm de aprender se lhes apresenta bastante trapalheiro. Aí os González e outros sim puseram a mão.
3.- Os rapazes (fico apenas nos rapazes) carecem de referências na que diríamos “rede comunicacional”. Tudo ou quase tudo está em castelhano, desde os jornais até aos DVDs. Os que se compram nos quiosques podem vir dobrados em castelhano e mesmo em catalão, para além do inglês original. A teima antiportuguesa, que acompanha os textos e o ensino de galego, faz com que os galegos, rapazes, nem considerem o português que no subtitulado de alguns DVDs há.
4.- E sobretudo o nacionalismo espanhol, radical (sic), em que militam com maior ou menor consciência os professores; que traspassa os livros de texto (de história, de língua, de literatura) e que se evidencia no encerramento do galego nas fronteiras da CAG, face a abertura do castelhano para todo o mundo; que é incutido desde os média todos, os publicados cá (desde LVG até Galicia Hoxe) e não digamos os que nos veem de Madrid… Todo esse nacionalismo acumulado faz com que os rapazes assumam como normal que eles só devem conhecer e usar o castelhano (eles dizem “español”), porque ante todo “somos españoles”.
…
Ante tudo isso, que necessidade há de inquéritos e de mapas? Já sei que os sociólogos, mesmo os autoproclamados, devem fazer essas cousas porque têm que comer. Mas tanto?
A situação do Galego é agónica… Todos sabem que morre e os que sabem por que, calam, entre outras razões, porque eles contribuíram e contribuem à desfeita final… ou deveríamos dizer “solución final”?
As explicações de Henrique Monteagudo deixam-me mais claro o seu argumento contra a comparabilidade dos dados de MSG-92 e MSG-04 no referido à língua inicial. Não vou mentir dizendo que agora estou convencido, em parte porque não examinei o assunto suficientemente (não trabalho nisso) e em parte porque, como incorrigível e deliberado céptico, duvido se ficar plenamente convencido da não comparabilide neste aspecto deveria significar relativizar a patente direção da mudança sociolinguística. Resulta que as cifras são apenas alguns dos signos do social. E, ainda assim, suponho que haveria que fazer uma leitura conjunta das cifras. Ninguém comentou, por exemplo, que mesmo com o escoramento da mostra do MSG-04, aumentam as porcentagens de aquisição do galego na escola mas diminuem na família conforme diminui a idade. Estou errado em interpretar que isto significa a perda da transmissão intergeracional familiar do idioma (no grau que for)?
Contudo, o “post” de Fermín aponta para mais do que as cifras desta mudança, e a imensa maioria dos comentários recolhem esta amplitude. E, com licença, eu detecto duas atitudes: ou esta mudança é um problema coletivo sério, ou são, apenas, cousas de números.
Xosé Manuel Sarille, ECG, 24/03/2009
Un meu amigo ao que nunca lle chufaran os seus esforzos na defensa da lingua galega dicía que hai que gabarse, porque morreron as avoas! A min pásame o mesmiño, e ao non ter a estas alturas padriños políticos, simpatías de tendencias, nin clubes culturetas de apoio (nin falta que me fan, dito sexa de paso), pois vou chufarme a min mesmo un mínimo.
Hai agora un ano e medio editei un ensaio titulado “A impostura e a desorientación na normalización lingüística”. Algúns pretenderon que pasase desapercibido porque denunciaba a actitude política de moitos que se din defensores do galego e que tantas veces non superan o grao de aproveitados, facendo o que non din e dicindo o que non fan. Aínda que noutros isto non é certo.
No libro afírmase que a lingua galega é xa minoritaria en Galicia, un sacrilexio que indignou á parroquia. Mais tratábase de recoñecer a situación para tomar medidas. O dato é rigoroso; en parte procedía precisamente das investigacións que agora publicou a Real Academia Galega, contidas no Mapa Sociolíngüístico de Galicia. O MSG mostra un terríbel retroceso nos usos do galego.
Daquela para defenderme até botei man da definición de “pesimista” que dan os dicionarios, e aclarei que eu non o era, nin o son en absoluto. Vivo feliz e aproveito moi ben o sol de cada día. Simplemente non quería converterme nun Gran Masturbador típico da cultura galega. Deses que pronuncian moitas palabras para esquecer a realidade e continúan na orgásmica fantasía de que o galego non vai nin ben nin mal, que adepende e asegún. Ben sei, claro, que esta masturbación disimula ben a desfeita e até dá beneficios, económicos, a académicos, filólogos e infantería multidisciplinar. Teño a palabra pesimista apuntada na carteira.
Agora a RAG envía de estrangis o estudo ás librarías e non o presenta. Pretenderán seguir así outra tempada. En troca de amosar os datos empíricos, cando lles pregunten como vai o idioma, responderán a trangalladiña de que non vai nin ben nin mal, adepende, asegún, hai máis libros que nunca. “No me lo cuentez vesina, que no me quiero enterá”, cantaba a tonadillera.
Em ocasiões diversas fiz esta pergunta a dous conspícuos sociolinguístas: «Para introduzir o castelhano (ou “español”) entre os utentes de Galego, de Basco ou de Catalão, nos respectivos territórios das respectivas Comunidades Linguísticas, fizeram muitos inquéritos sobre uso e atitudes e outros aspetos?»
Um dos sociolinguístas era Rafael Ninyoles no contexto do Congreso de Sociología em Donosti, na seção de Sociolinguística (ou “nominada” de jeito parecido).
Outro era Louis-Jean Calvet no contexto de uma conferência na UDC.
Reconheço que foi pergunta complicada: Não sei se me falha a memória, mas acho que não souberam bem que responder … nem um nem outro.
O tema que “ãmbolos” trataram, em lugares diferentes e em ocasiões, quase díspares, vinha a ser o mesmo, algo relativo a inquéritos sobre uso e sobre atitudes… para normalizar línguas não normais (quer dizer, desnormalizadas ou menorizadas ou reduzidas pelos poderes públicos e não públicos que decidiram reduzi-las e mesmo exterminá-las… em bem do bem comum ou da pátria ou do pleno exercício dos direitos fundamentais, como diz o TC nalguma das sentenças aquelas, de 1986, contra as “leyes de normalización linguística” do basco, do catalão e do galego, elaboradas e promulgadas em 1983).
A ligazón da UDC, correspondente ao seu SNL, leva aí desde que a RAG puxo o volume en rede baixo o seu propio dominio e coa simple finalidade de engadir un recurso máis de interese á paxina. Haberá que lle preguntar á Academia por que finalmente o retirou e por que aínda non puxo en liña este segundo.
Eu não tive vagar suficiente para ler em detalhe o MSG-2004 -ou RAG-04, como prefere chama-lo Henrique Monteagudo- e, portanto, não vou comentar nada sobre os que parecem muito prováveis problemas de contraste entre este estudo e mais o MSG-1992. Mas tampouco é que isso me preocupe em excesso. A mim o que me preocupa é que os Mapas Sócio-linguísticos sejam as investigações sobre a situação sócio-linguística da Galiza que contam com maior repercussão nos médios. Ocorrem-se-me muitas eivas metodológicas mais do que prováveis nas ditas investigações. Por exemplo, duvido MUITO que as categorias do questionário sejam entendidas de igual jeito por tod@s @s entrevistad@s. Também duvido muito que determinadas mudanças percentuais reflictam a “realidade” sócio-linguística da Galiza; pode que estas mudanças sejam só aparentes, já que poderia ser que houvesse um câmbio estrutural que afectasse às respostas (E.g.: Câmbios ideológicos que façam mudar os patrões de resposta: Em 1992 e em 2004 falo sempre galego, mas elejo respostas diferentes em cada uma das entrevistas). E isto sem pensar demasiado… Em definitiva, que não creio que os MSG sejam o suficientemente rigorosos como para erigir-se (ou para que a prensa os erija) nos estudos de referência sobre a situação sócio-linguística na Galiza. ACHO FUNDAMENTAL MUITA MAIS INVESTIGAÇÃO DESTA PROBLEMÁTICA, nomeadamente desde o eido da sociologia, que até o de agora ficou radicalmente alheio à problemática em questão (cumplicemente alheio); precisam-se estudos qualitativos a complementar os quantitativos, e precisa-se maior qualidade e rigor metodológico nos segundos. Só assim parece que algum dia chegaremos a discutir sobre o verdadeiramente importante do tema, e com dados fiáveis na mão. Digo eu.
Que o debate não deixe de medrar. Isso significará, já, muito.
Saúde!
[...] raíz dos comentarios nun artigo no blog do ‘Voto con Botas’, coñecín unha opinión cualificada sobre o escándalo do Mapa Sociolingüístico Galego (MSG): a [...]
[...] gallega: datos CIS Quiero ir participando activamente en el debate sociolingüístico aportando algunos datos que no se citan. Este gráfico de EVOLUCIÓN DE LA LENGUA INICIAL POR [...]
Admira-me que, quando se pergunta, cá, na Galiza (estritamente na CAG), sobre “o galego”, para nada se especifica que galego, sobretudo, quando referido ao galego escrito.
Para o castelhano haveria igualmente que perguntar que castelhano, sobretudo se referido ao escrito.
Não são idênticas as competências sobre língua oral e sobre língua escrita, mas na Galiza, se as oralidades são mais ou menos equivalentes, as escritas distinguem e dividem os utentes.
…
No es lo mismo que yo escriba en castellano “normativo” o en “kasteyáno fonemátiko”. Non é o mesmo que eu escriba en “galego” mal chamado “normativo” o em Galego universal, muito mais normativo do que o Galego RAG.
E, sobretudo, a competência não é a mesma: Para escribir en “galego normativo RAG-ILG” basta saber ortografía castelá e un pouco de Galego; para escrever em Galego ou Português galego cumpre saber escrever tendencialmente bem, quer dizer, diferente do castelhano.
…
Mas esse aspeto é preterido pelos sociolinguístas oficiais (orgánicos?), tanto no 1994 quanto no 2004. E é que a escrita não tem nada a ver com os comportamentos humanos que a sociologia puder considerar e valorizar e mesmo quantificar?
Creo que é unha mala noticia para a RAG e tamén para a credibilidade e o prestixio da sociolingüística galega -laboriosamente construídos e recoñecidos nos 90- as infelices decisións mostrais (e outras) de RAG-04. A verdade, o intento de comparación de datos entre o 92 e o 04 é, cando menos, frustrante, por non dicir, simplemente, imposible.
Quizais o mellor sería considera-lo estudo RAG-04 como un punto de referencia máis. Cando non dispoñiamos de estudos tan potentes, mesmo comparabamos, por exemplo, Ayestarán & De la Cueva-74 con Rojo-79 ou Pérez Vilariño-79 para producir interpretacións. Claro que, desde aquela, avanzamos, supoño ou, alomenos, espero.
Eu propoñería deixar RAG-04 como unha referencia residual e desafortuanda, e simplemente facer borrón e conta nova. Espero que a sensatez e o sentido común volvan axiña ós estudos macrosociolingüísticos galegos. Entrementres, ós responsables do traballo só lles queda aguanta-lo chaparrón e, ós demais, non facermos máis leña da árbore caída (…aínda que alguén debería asumi-los erros propios e conxuga-lo verbo “demitir” en primeira persoa de singular).
E, ós arquitectos do discurso sociolingüístico que queiran construír -e non só fulminar e pulverizar-, suxeriría un pouco máis de altura de miras. Os tempos non están para perderse en estériles campañas para dar caña ós que non están nas antípodas políticas. Espero que non sexa demasiado pedir. A promoción do galego debe ter algo máis de nivel, sobre todo coa que está caendo, e que o post-1 de marzo só vai acentuar.
O que pense que a obra vai mal, que traballe. Deixémonos de canibalismos estériles. Hai sitio para todos.
Temos tres departamentos de galego en tres universidades diferentes, un Consello da Cultura Galega (que ten un Seminario de Sociolinguïstica), un Instituto da Lingua Galega e unha Real (sic) Academia e, en todos estes anos, aínda non contamos cunha gramática normativo-descritiva axeitada nin con un dicionario de galego en condicións. Para alén diso, comprobamos que nin eles mesmos se poñen de acordo á hora de facer un estudo lonxitudinal de uso e actitudes do que se poidan extraer conclusións pertinentes.
Desde aquí reclamo XA un estudo que siga a mesma metodoloxía e criterios que o MSG-1992 para comprobar como estabamos hai 17 anos (recén chegado Fraga á Xunta) e como estamos agora.
Antes de nada, desculpas pola demora. Andamos cos preparativos da Asemblea Xeral da Mesa, que se realizará este sábado no Auditorio de Galiza. Que saibades que estades todas e todos convidados a participar nela, especialmente no acto de clausura, que será ás 19.30 horas.
Como hai varias frontes abertas, puxen aquí esta resposta no meu blog: http://www.carloscallon.com/2009/03/temos-que-conseguir-transformar-isto.html
Como digo ao final, hai cousas que me fican no tinteiro e, se hai pé para máis debate, comprométome a responder ao que for a partir da semana que vén, despois da Asemblea Xeral da Mesa.
Unha forte aperta a toda a xente.
¿Y quién sabe si ha sido impericia o simplemente procurado? “Ojos que no ven, inconsciencia segura”. Oficialmente, se está viendo, el Gallego continúa y continuará… Pero ¿qué Gallego? Paradoxalmente el que ellos dicen que no es “normativo” (antes y ahora, en ocasiones, dicen que es oficial… la ortografía… Olvidan que en el reino bourbónico y en la Hispanofonía toda la ortografía no es objeto de oficialización -de decreto o de ley) es usado “trapalheiramente” en la mayoría de los casos, mientras que el “Português galego” es usado cada vez com mayor consciencia eçy corrección. ¡Curioso reino, siempre contra sus súbditos,,,!
Cada un, naturalmente, di o que di e no contexto en que o di.
Só quero engadir ó meu post anterior que tampouco teño ningunha discrepancia (coñecida) coas certeiras análises e diagnósticos achegados por Mauro (Fdz.) e Henrique Monteagudo.
No que fai respeito ao comentário #40 de Henrique Monteagudo, só acrescentarei que se for certa a sua tese de que o estudo do 2004 é feito sobre uhna mostra que sobrerrepresenta o âmbito urbano, creo que isso invalida qualquer conclusson optimista a propósito da evoluiçon da língua inicial (seguen a ser válidas as conclussons no que fai respeito ao fenómeno neofalante, que alén disso coinciden coas minhas observaçons anedóticas), tanto no entorno urbano como no global do território da CAG.
Hai que ter en conta
a) a acceleraçon da migraçon ao urbano, e
b) a despovoaçon, por a) e outras causas, do rural neste tempo.
Estou certo de que boa parte dos que tenhen como língua inicial o galego son, en todas as faixas etárias, inmigrantes do rural. A melhora nos datos do entorno urbano reflictiria máis o fenómeno a) que qualquer melhora nas atitudes urbanas.
Por b), suspeito que as tendências do meio urbano, sempre castelanizantes, son cada vez máis representativas dentro do global da CAG.
Retomando o comentario de Estevo, creo que é nas (pequenas) vilas onde se está a xogar o pouco de futuro que pode ter o galego, pois nas cidades parece bastante perdido. Estase a dar un trasvase de poboación do agro/mar cara ao sector terciario nas vilas (construcción, comercio, etc.), moitas veces sen que os individuos muden de concello.
Alguén sabe se os datos dos distintos inquéritos teñen en conta o tamaño do núcleo de poboación no que viven os falantes?
Eu non son sociolingüista… mais quería alertar sobre a existencia no MSG-04 da nota a rodapé nº 3 (páx. 40): “Para evitar o nesgo de comparar mostras con distintos grupos de idade, na análise de resultados seleccionouse o mesmo tramo de idade, 16 a 54 anos. Con estas solucións búscase unha comparación fiable dos resultados dunha e doutra mostra….”.
De feito os resultados á pregunta sobre a lingua habitual en 1992 que se comparan no MSG-04 non coinciden cos que aparecen no MSG-92 (pax. 101), porque no MSG-04 utilizan unha submostra (poño primeiro o resultado de 1992 que publica o MSG-04 e logo o do MSG-92):
só galego 30,5% / 38,7%; máis galego 30,5% / 29,9%; máis castelán 26% / 20,8%; só galego 30,5% / 38,7%. E así, no resto.
Isto non resolve os problemas de comparabilidade dos dous inquéritos, sobre todo no referido á cuestión da representatividade territorial e do hábitat. Tamén cómpre sinalar que os autores do MSG-04 advirten que “as categorías dun e doutro non son plenamente equiparables, agás no ámbito urbano, polo que a comparación se debe entender como unha orientación sobre a evolución da tendencia do uso habitual” (páx. 50)
O importante e ter en conta sempre a comparabilidade antes de facer estas cousas, porque iso permite ter series fiabeis e grandes números. Creo que se perdeu unha boa ocasión de ter datos de continuidade e series “serias”. Se non debe facer doutro xeito.
[...] a lingua e a que lle está caendo, gustoume esta anotación de Fermín Bouza no seu recuncho de El voto con botas, e xa para escarallarse de risa este vídeo que ofrece Manolo Bragado en Brétemas. Filed under [...]
[...] sector. He dedicado muchos post a este problema (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15. 16, 17) que vamos a afrontar con absoluta determinación la mayoría de los gallegos. El actual [...]
[...] de movementos e plataformas sociais de promoción do galego non é de estrañar que a súa persoa e a súa bitácora se teñan convertido na ágora onde máis se ten debatido sobre o noso [...]